Với nhà phố, nhà ống ở thành phố, điểm yếu khi có bão thường không phải mái mà là cửa: cửa kính mặt tiền, cửa cuốn, cửa sổ tầng cao và lan can ban công. Chỉ cần một ô kính vỡ, gió tràn vào trong nhà, đẩy áp suất tăng đột ngột, có thể làm bung trần thạch cao, tốc mái tầng thượng và cuốn đồ đạc. Gia cố cửa trước bão nghĩa là chặn gió tràn vào và giảm mảnh kính văng, không phải chỉ dán băng keo chữ X.
Vì sao một ô cửa vỡ lại nguy hiểm cả căn nhà
Ngôi nhà đóng kín giống một chiếc hộp: gió bên ngoài đè lên và hút từng mặt, nhưng bên trong áp suất ổn định. Khi cửa phía đón gió vỡ, gió dồn vào hộp, đẩy từ trong ra mọi phía. Trần nhẹ, mái tầng thượng, cửa phía khuất gió bỗng phải chịu lực theo hướng chưa từng tính. Đó là lý do có những căn nhà bê tông vẫn bị tốc mái tum, bung trần sau bão dù tường còn nguyên.
Cửa kính: băng keo chữ X không ngăn kính vỡ
Dán băng keo hình chữ X lên kính là thói quen phổ biến, nhưng nó không làm kính chịu lực tốt hơn. Băng keo chỉ giữ được một phần mảnh vỡ, và các cơ quan quản lý thiên tai nhiều nước đã khuyên không nên coi đây là cách phòng bão. Mảnh kính lớn còn dính băng keo bay vào nhà vẫn nguy hiểm.
Cách làm hiệu quả hơn, theo thứ tự ưu tiên:
- Che phía ngoài bằng ván ép dày, tấm tôn hoặc tấm che bão chuyên dụng, bắt vít vào khung tường, phủ trùm mép kính vài phân. Đây là cách các vùng bão mạnh trên thế giới dùng.
- Dán phim an toàn loại dày lên mặt trong kính từ trước mùa bão. Phim không làm kính chống được vật bay, nhưng giữ mảnh vỡ dính lại thành tấm.
- Kéo rèm dày, hạ rèm cuốn, dời giường, bàn làm việc khỏi gần cửa kính. Người tránh xa cửa kính khi gió mạnh.
Cửa cuốn: điểm yếu của nhà phố mặt tiền
Cửa cuốn có diện tích lớn, khi gió đập vào dễ bị võng, bật khỏi ray. Cửa bật ray thì mặt tiền mở toang. Trước bão nên:
- Kiểm tra ray hai bên, bắt chặt lại bulông chân ray, bôi trơn để cửa đóng khít tới sàn.
- Nếu có thanh chống bão hoặc khoá chân cửa, cài đủ. Nhiều cửa cuốn có lỗ chốt dưới chân, ít ai dùng.
- Chèn thêm thanh chống ngang phía trong (gỗ, thép hộp tì từ cửa vào cột) với cửa rộng.
- Rút điện motor cửa cuốn nếu nhà có nguy cơ ngập, tránh chập cháy.
Cửa sổ, ban công tầng cao
Gió ở tầng cao mạnh hơn mặt đất. Với nhà ống bốn năm tầng, ban công và cửa sổ tầng trên là chỗ dễ có sự cố:
- Đóng và chốt chặt mọi cửa sổ, kể cả cửa lùa (gió có thể nhấc cửa lùa khỏi ray).
- Dọn sạch ban công: chậu cây, giàn phơi, ghế nhựa, bình nước. Mỗi thứ đều có thể thành vật bay rơi xuống đường.
- Hạ mái che di động, cuốn bạt, tháo mái hiên tạm.
- Với dàn nóng máy lạnh treo ngoài tường, kiểm tra giá đỡ, bulông. Giá rỉ nên thay sớm, không đợi bão.
Mái tum, sân thượng và bồn nước
Nhiều nhà phố có mái tôn che sân thượng hoặc mái tum cầu thang. Các mái này nằm ở nơi gió mạnh nhất của căn nhà và thường làm sơ sài. Áp dụng cách chằng như mái tôn nhà cấp bốn: bắt vít mép, buộc dây xuống móc neo trên sàn bê tông. Bồn nước inox trên chân giá cao, nếu giá chưa được neo, nên bơm đầy nước để tăng trọng lượng và buộc dây giằng xuống sàn. Chuồng cây cảnh, lưới che nắng nên tháo hẳn.
Nhà ống thường có lợi thế gì
Nhà phố xây liền kề che chắn cho nhau, tường gạch bê tông chịu lực tốt hơn nhiều so với nhà tạm. Nếu cửa được giữ kín, đây thường là nơi trú bão khá an toàn. Phòng ở tầng hai, giữa nhà, ít cửa kính, cạnh cầu thang là chỗ tốt để cả nhà ngồi khi bão vào. Tránh tầng thượng, tránh tầng trệt nếu khu vực có nguy cơ ngập.
Bảng kiểm tra nhanh trước bão cho nhà phố
| Hạng mục | Việc cần làm | Đã xong |
|---|---|---|
| Cửa kính mặt tiền | Che ván ngoài hoặc kéo rèm dày, dời đồ khỏi cửa | ☐ |
| Cửa cuốn | Kiểm tra ray, cài khoá chân, chống thanh ngang | ☐ |
| Cửa sổ, cửa lùa | Đóng và chốt tất cả | ☐ |
| Ban công | Dọn chậu cây, giàn phơi, đồ rời | ☐ |
| Mái tum, mái tôn sân thượng | Bắt vít mép, buộc neo | ☐ |
| Biển hiệu cửa hàng | Tháo hoặc giằng thêm | ☐ |
| Dàn nóng, bồn nước | Kiểm tra giá, neo, bơm đầy bồn | ☐ |
Góc nhìn hôm nay: thành phố cũng là vùng bão
Bão Yagi năm 2024 cho thấy thành phố lớn không miễn nhiễm: Hải Phòng, Quảng Ninh, Hà Nội đều ghi nhận rất nhiều cửa kính vỡ, biển hiệu đổ, cây xanh gãy đè nhà cửa, xe cộ. Nhà phố có thể chịu bão tốt nếu được chuẩn bị, nhưng thói quen phòng bão ở đô thị còn mỏng hơn ở làng biển. Khi làm nhà mới hay sửa mặt tiền, hãy hỏi kiến trúc sư về kính cường lực, kính dán an toàn và khung cửa có neo chắc vào tường. Chi phí thêm lúc xây thường thấp hơn nhiều so với sửa chữa sau một cơn bão.
Câu hỏi thường gặp
Dán băng keo chữ X lên cửa kính có chống bão được không?
Không đáng tin. Băng keo không làm kính chịu lực tốt hơn và chỉ giữ được một phần mảnh vỡ. Cách hiệu quả hơn là che ván phía ngoài, dán phim an toàn từ trước và tránh xa cửa kính khi gió mạnh.
Cửa cuốn có chịu được bão không?
Cửa cuốn khít ray và được cài khoá chân chịu được gió vừa. Với bão mạnh, nên chống thêm thanh ngang phía trong để cửa không võng, bật ray.
Ở nhà phố, trú bão ở phòng nào an toàn nhất?
Nên chọn phòng ở tầng giữa, ít cửa kính, gần cầu thang hoặc tường chịu lực. Tránh tầng thượng có mái nhẹ và tầng trệt nếu khu vực có thể ngập.
Vì sao vỡ một ô cửa có thể làm tốc mái?
Khi cửa phía đón gió vỡ, gió tràn vào làm áp suất trong nhà tăng đột ngột, đẩy từ trong ra lên trần và mái. Cộng với lực hút bên ngoài, mái và trần nhẹ dễ bị bung.
Bồn nước trên sân thượng có cần buộc không?
Nên kiểm tra giá đỡ và buộc dây giằng xuống sàn nếu chưa được neo. Bơm đầy nước giúp bồn nặng hơn, khó bị gió lật.
