Gặp dây điện đứt, cột điện đổ sau bão lũ, hãy luôn coi dây đó đang có điện: đứng cách xa ít nhất khoảng 10 m, không chạm vào dây hay bất cứ thứ gì đang chạm dây (cây, hàng rào, vũng nước, xe), giữ người khác tránh xa, và báo ngay cho điện lực địa phương hoặc gọi 114. Nếu dây rơi lên ô tô đang ngồi, ở yên trong xe cho tới khi điện lực tới, trừ khi xe cháy. Mỗi mùa bão, tai nạn điện giật vì dây rơi, nước nhiễm điện là một trong những nguyên nhân gây chết người sau khi gió đã ngớt.
Vì sao dây đứt vẫn nguy hiểm
- Điện vẫn có thể còn: hệ thống bảo vệ không phải lúc nào cũng tự cắt khi dây đứt. Dây nằm im trên đất, không toé lửa, vẫn có thể đang mang điện.
- Điện có thể được đóng lại bất cứ lúc nào: khi điện lực khôi phục lưới, đoạn dây tưởng đã "chết" bỗng có điện.
- Nguồn điện ngược: máy phát điện của một nhà nào đó nối sai cách có thể đẩy điện ngược lên lưới.
- Nước và đất ướt dẫn điện: dòng điện lan ra quanh chỗ dây chạm đất, tạo điện áp bước, người đi vào vùng này có thể bị giật dù không chạm dây.
Điện áp bước: nguy hiểm vô hình quanh dây rơi
Khi dây điện chạm đất, dòng điện lan ra theo các vòng đồng tâm, điện áp giảm dần khi ra xa. Nếu một người đứng trong vùng này với hai chân dang rộng, hai bàn chân ở hai mức điện áp khác nhau, dòng điện chạy qua chân. Đó là điện áp bước. Vì vậy:
- Thấy dây rơi, dừng lại, không tiến tới gần.
- Nếu đã ở gần và cảm thấy tê ở chân, đừng chạy bước dài. Chụm hai chân, đi những bước rất ngắn, lê chân, không để hai chân rời nhau, ra xa dây.
Những tình huống hay gặp
| Tình huống | Làm gì |
|---|---|
| Dây điện đứt nằm trên đường, ngõ | Tránh xa khoảng 10 m, báo điện lực, cắm cành cây, vật báo hiệu từ xa để người khác tránh |
| Dây rơi vào vũng nước, đường ngập | Không lội qua, đi đường khác; coi cả vùng nước là nguy hiểm |
| Cây đổ đè lên dây điện | Không cưa, không kéo cây; báo điện lực xử lý |
| Dây rơi lên ô tô đang ngồi | Ở yên trong xe, gọi cứu hộ; nếu xe cháy phải ra, nhảy chụm chân ra khỏi xe, không chạm xe và đất cùng lúc, rồi lê chân ra xa |
| Dây điện chạm mái tôn, hàng rào sắt | Không chạm mái, rào; ra khỏi nhà theo lối không chạm vào kim loại đó; báo điện lực |
| Thấy người bị điện giật còn dính dây | Không chạm trực tiếp vào người; ngắt nguồn nếu làm được an toàn hoặc chờ điện lực; gọi 115 và 114 |
Cứu người bị điện giật: cẩn thận để không thành nạn nhân thứ hai
Bản năng là lao tới kéo người bị nạn, nhưng nếu người đó vẫn dính điện, người cứu sẽ bị giật theo. Ở điện hạ thế trong nhà, nếu có thể, ngắt cầu dao, rút phích cắm trước. Với dây điện lưới ngoài trời (thường là trung thế, cao thế), gậy gỗ khô hay đồ cách điện tự chế không bảo đảm an toàn; cần chờ điện lực cắt điện. Trong lúc chờ, gọi 115 và 114, giữ mọi người tránh xa. Khi người bị nạn đã tách khỏi nguồn điện, nếu không thở, cần hồi sức tim phổi; đây là kỹ năng nên học ở lớp sơ cứu.
Báo cho ai
- Điện lực địa phương: số tổng đài chăm sóc khách hàng in trên hoá đơn tiền điện và ứng dụng của điện lực. Nên lưu sẵn số này trong điện thoại và danh bạ giấy trước mùa bão.
- 114 (cứu nạn cứu hộ) nếu có người bị nạn, có cháy hoặc nguy hiểm khẩn cấp.
- Trưởng thôn, tổ dân phố để cảnh báo cho người khác.
Khi báo, nói rõ địa điểm cụ thể (đường, số nhà gần nhất, mốc dễ nhận), tình trạng (dây rơi, cột đổ, có toé lửa không, có người bị nạn không).
Đừng tự làm thợ điện sau bão
- Không tự leo cột, tự nối dây lưới, tự dựng lại cột điện đổ.
- Không tự kéo dây từ nhà hàng xóm, từ cột điện về nhà mình.
- Không chặt cây đang tì lên dây điện.
- Dây điện trong nhà, công tơ bị ngập, cháy: mời thợ điện có chuyên môn hoặc điện lực kiểm tra.
Sau mỗi cơn bão lớn, thợ điện của các công ty điện lực làm việc ngày đêm để dựng lại lưới. Việc của người dân là báo đúng chỗ hỏng và tránh xa, để thợ làm an toàn và nhanh hơn.
Dạy trẻ em
- Thấy dây điện trên đất, trên cây, trong nước: không chạm, không lại gần, chạy đi báo người lớn.
- Không chơi gần cột điện nghiêng, trạm biến áp sau bão.
- Không thả diều gần đường dây điện.
Góc nhìn hôm nay: tai nạn sau khi gió đã ngớt
Sau những cơn bão lớn, báo chí thường đưa tin về các vụ điện giật khi người dân dọn dẹp, kéo cây, lội qua đường ngập có dây điện, hay sửa điện tại nhà. Những tai nạn này hầu như đều tránh được bằng một quy tắc đơn giản: coi mọi dây điện rơi là đang có điện. Lưu số điện lực vào điện thoại ngay hôm nay, và nhắc người lớn tuổi trong nhà, những người hay tự tay sửa chữa, về nguy cơ này.
Câu hỏi thường gặp
Thấy dây điện đứt sau bão thì làm gì?
Coi dây đang có điện, đứng xa ít nhất khoảng 10 m, không chạm vào dây hay vật đang chạm dây, cảnh báo người khác và báo ngay điện lực hoặc gọi 114 nếu khẩn cấp.
Điện áp bước là gì?
Là điện áp chênh lệch giữa hai bàn chân khi đứng gần chỗ dây điện chạm đất. Dòng điện có thể chạy qua chân dù không chạm dây. Nếu đã ở gần, chụm chân, lê từng bước ngắn ra xa.
Dây điện rơi lên ô tô thì có nên ra khỏi xe không?
Không, ở yên trong xe và gọi cứu hộ. Chỉ ra khi xe cháy: nhảy chụm chân, không chạm xe và đất cùng lúc, rồi lê chân ra xa.
Có dùng gậy gỗ để gạt dây điện ra khỏi người bị giật không?
Với điện trong nhà, ngắt cầu dao trước là cách an toàn. Với dây điện lưới ngoài trời, gậy gỗ không bảo đảm an toàn; cần chờ điện lực cắt điện và gọi 115, 114.