Khi bão sắp đổ bộ mà gia đình ở lại nhà (vì nhà kiên cố và không nằm trong vùng phải sơ tán), việc cần làm chia theo mốc thời gian: trước khi gió mạnh vài giờ thì sạc pin, trữ nước, cất đồ, chọn phòng trú; khi gió mạnh thì cả nhà vào phòng trú, tránh xa cửa kính, không ra ngoài; khi gió lặng thì chưa ra vội vì có thể là mắt bão; chỉ ra ngoài kiểm tra khi có tin bão đã qua. Mục tiêu là đi qua mười mấy tiếng bão mà không ai bị thương.
Trước khi quyết định ở lại
Ở lại chỉ hợp lý khi đủ ba điều: nhà kiên cố (tường gạch bê tông, mái chắc hoặc sàn mái bê tông), không ở vùng trũng có nguy cơ ngập sâu hay nước dâng, và chính quyền không ra lệnh sơ tán khu vực của bạn. Nhà tạm, nhà mái lá, nhà ven sông ven biển thấp, nhà dưới chân đồi dốc nên sơ tán. Khi đã có lệnh sơ tán, không có lý do nào để ở lại.
Mốc 1: khoảng 6–12 giờ trước khi gió mạnh
- Điện và liên lạc: sạc đầy điện thoại, sạc dự phòng, đèn pin sạc. Để sẵn pin rời cho radio, đèn.
- Nước: đổ đầy can, xô, bồn tắm (nước dùng tắm rửa, dội vệ sinh). Nước uống đóng chai đủ khoảng ba ngày.
- Thức ăn: nấu sẵn cơm, luộc trứng, chuẩn bị đồ ăn không cần nấu như bánh mì, mì gói, sữa hộp, hoa quả.
- Đồ ngoài trời: đưa hết vào trong hoặc buộc chặt. Khoá cổng.
- Xe cộ: đưa vào nhà hoặc nơi cao ráo, xa cây lớn, cột điện.
- Thuốc: lấy riêng thuốc dùng hằng ngày của người già, người bệnh ra một túi để cạnh chỗ trú.
Mốc 2: chọn và dọn phòng trú
Phòng trú tốt là phòng nhỏ, ở giữa nhà, nhiều tường bao, ít hoặc không có cửa kính, không nằm dưới tán cây lớn, không bị ngập. Nhà một tầng thường chọn phòng trong cùng hoặc nhà vệ sinh xây kiên cố. Nhà nhiều tầng chọn tầng giữa, cạnh cầu thang. Mang vào phòng:
- Túi khẩn cấp, đèn pin, radio, sạc dự phòng.
- Nước uống, đồ ăn nhẹ, thuốc.
- Chăn, gối, áo mưa, dép.
- Mũ bảo hiểm cho mỗi người (che đầu khi có vật rơi).
- Giấy tờ quan trọng trong túi chống nước.
Mốc 3: khi gió mạnh dần lên
- Đóng tất cả cửa, kể cả cửa trong nhà. Cửa trong đóng giúp giới hạn gió nếu một ô kính phía ngoài vỡ.
- Kéo rèm dày, tránh xa cửa sổ.
- Cả nhà vào phòng trú. Trẻ nhỏ, người già ngồi ở góc trong nhất.
- Không lên mái, không ra sân, không mở cửa xem.
- Nếu nhà có điện và chưa có nước vào, có thể giữ điện để sạc, nhưng tắt bớt thiết bị không cần. Nếu nước bắt đầu vào nhà hoặc có mùi khét, ngắt cầu dao tổng ngay.
- Theo dõi tin bằng radio hoặc điện thoại; tiết kiệm pin bằng cách bật chế độ tiết kiệm, chỉ mở khi cần.
Mốc 4: lúc gió mạnh nhất
Đây là vài giờ khó nhất, có thể kèm tiếng tôn đập, cây đổ, cửa rung. Một số việc giúp cả nhà bình tĩnh:
- Nói chuyện, kể chuyện với trẻ con, giải thích tiếng ồn là gió, nhà vẫn chắc.
- Nếu mái bắt đầu tốc, nước dột mạnh: dời sang phòng khác chắc hơn, mang theo túi. Không cố lên sửa.
- Nếu tường rung lắc mạnh, có tiếng nứt: ngồi sát tường chịu lực phía trong, che đầu bằng mũ, gối.
- Nếu nước lên nhanh: lên tầng cao hơn hoặc chỗ cao trong nhà, mang theo túi khẩn cấp, gọi 112 hoặc 114 khi cần cứu nạn.
Mốc 5: gió bỗng lặng
Nếu tâm bão đi qua vùng bạn, quãng lặng có thể là mắt bão. Gió sẽ quay lại theo hướng ngược và có thể mạnh như cũ. Ở yên trong phòng trú. Có thể dùng quãng này để đi vệ sinh, kiểm tra nhanh trong nhà, uống nước, nhưng không ra ngoài.
Mốc 6: sau khi có tin bão đã qua
- Ra ngoài từng người một, đi giày, đội mũ, nhìn lên trước khi đi qua cây, mái hiên.
- Kiểm tra mùi gas, mùi khét. Nếu có, không bật lửa, không bật công tắc, mở cửa và ra ngoài.
- Tránh xa dây điện đứt, cột điện đổ. Báo điện lực.
- Không đóng điện lại nếu nhà bị ngập hoặc đồ điện ướt; đợi kiểm tra.
- Báo tin bình an cho người thân bằng tin nhắn ngắn (đỡ nghẽn mạng hơn gọi điện).
- Hỏi thăm hàng xóm, nhất là nhà có người già sống một mình.
- Chụp ảnh thiệt hại trước khi dọn dẹp.
Bảng tóm tắt dán cửa tủ lạnh
| Lúc | Một việc quan trọng nhất |
|---|---|
| Còn 12 giờ | Sạc đầy pin, trữ nước |
| Còn 6 giờ | Cất đồ ngoài trời, chọn phòng trú |
| Gió mạnh dần | Cả nhà vào phòng trú, đóng mọi cửa |
| Gió mạnh nhất | Ở yên, xa cửa kính, che đầu |
| Gió bỗng lặng | Không ra ngoài, có thể là mắt bão |
| Bão đã qua | Tránh dây điện, chụp ảnh thiệt hại, hỏi thăm hàng xóm |
Góc nhìn hôm nay: bão dài, sự kiên nhẫn quan trọng
Một cơn bão lớn có thể làm mất điện, mất nước, mất sóng nhiều ngày. Những người bị thương sau bão thường không phải trong lúc gió mạnh nhất mà khi ra ngoài quá sớm, sửa mái lúc trời còn gió, hay chạy máy phát trong nhà kín. Hãy coi việc ở trong nhà khi bão là một kế hoạch có các bước, tập trước cùng gia đình một lần, và in danh sách ra giấy vì điện thoại có thể hết pin đúng lúc cần.
Câu hỏi thường gặp
Khi bão đổ bộ nên trú ở phòng nào trong nhà?
Phòng nhỏ ở giữa nhà, nhiều tường bao, ít cửa kính, không bị ngập và không nằm dưới cây lớn. Nhà nhiều tầng nên chọn tầng giữa, gần cầu thang.
Có nên ngắt điện khi bão vào không?
Nếu nước bắt đầu vào nhà, có mùi khét hoặc tia lửa, phải ngắt cầu dao tổng ngay. Nếu nhà khô ráo, có thể giữ điện để sạc pin nhưng tắt bớt thiết bị không cần.
Bão đang vào mà mái bị tốc thì làm gì?
Không lên sửa. Dời cả nhà sang phòng khác chắc hơn, mang theo túi khẩn cấp. Nếu nguy hiểm, gọi 112 hoặc 114 để được hỗ trợ.
Khi nào thì được ra ngoài sau bão?
Khi bản tin chính thức cho biết bão đã đi qua vùng bạn và gió đã giảm hẳn. Quãng lặng giữa bão có thể là mắt bão, gió sẽ quay lại.
Sau bão vì sao nên nhắn tin thay vì gọi điện?
Sau bão mạng di động thường quá tải và nhiều trạm phát sóng mất điện. Tin nhắn ngắn tốn ít dung lượng mạng hơn, dễ gửi được hơn cuộc gọi.
