Khi mất điện kéo dài sau bão, giữ thực phẩm an toàn dựa trên một quy tắc đơn giản: đóng kín cửa tủ lạnh, tủ đông càng lâu càng tốt. Theo khuyến cáo của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), tủ lạnh đóng kín giữ lạnh an toàn khoảng 4 giờ; tủ đông đầy đóng kín giữ được khoảng 48 giờ (tủ đông đầy một nửa khoảng 24 giờ). Thực phẩm dễ hỏng như thịt, cá, sữa, đồ ăn thừa để ở nhiệt độ trên 5°C quá lâu nên bỏ. Thuốc cần bảo quản lạnh như insulin phải hỏi dược sĩ, bác sĩ cách giữ.
Trước khi mất điện: chuẩn bị tủ lạnh
- Khi có tin bão, chỉnh tủ lạnh, tủ đông xuống mức lạnh nhất vài giờ trước.
- Làm đá, đông lạnh các chai nước đầy; chúng giữ lạnh cho tủ và làm nước uống khi tan.
- Gom thực phẩm trong tủ đông sát nhau; tủ đầy giữ lạnh lâu hơn tủ trống.
- Chuẩn bị thùng đá, thùng xốp để chuyển đồ khi cần.
- Đặt nhiệt kế trong tủ lạnh nếu có, để biết nhiệt độ thực tế.
- Nấu ăn bớt đồ tươi sống trước bão, ưu tiên ăn những thứ dễ hỏng.
Trong khi mất điện
- Hạn chế mở cửa tủ. Mỗi lần mở, hơi lạnh thoát ra rất nhanh.
- Nếu biết mất điện lâu, chuyển đồ cần giữ lạnh sang thùng đá có đá, để tủ lạnh chính đóng kín.
- Che tủ bằng chăn dày (không che lỗ thông gió phía sau) có thể giúp giữ lạnh thêm.
- Ăn đồ dễ hỏng trước, đồ hộp, đồ khô sau.
- Nếu có máy phát, chạy cho tủ lạnh vài giờ mỗi ngày, theo đúng quy tắc an toàn máy phát.
Sau khi có điện: giữ hay bỏ
| Thực phẩm | Giữ khi | Bỏ khi |
|---|---|---|
| Thịt, cá, hải sản sống | Còn đá, còn rất lạnh khi sờ | Đã mềm, ấm trên 5°C nhiều giờ, có mùi, chảy nước |
| Sữa tươi, sữa chua, phô mai mềm | Còn lạnh | Để ở nhiệt độ phòng nhiều giờ |
| Đồ ăn đã nấu, đồ ăn thừa | Còn lạnh | Để trên 5°C quá khoảng 2–4 giờ |
| Trứng | Vỏ nguyên, không có mùi | Vỏ nứt, để nơi nóng lâu |
| Rau quả tươi | Còn tươi, không dập | Thối, nhũn, ngâm nước lũ |
| Đồ đông lạnh | Còn đá bên trong, có thể đông lại | Đã tan hẳn, ấm lâu |
Nguyên tắc chung của các cơ quan an toàn thực phẩm: "nghi ngờ thì bỏ". Không nếm thử để quyết định, vì nhiều vi khuẩn gây bệnh không làm thay đổi mùi vị.
Thực phẩm bị ngâm nước lũ
Mọi thực phẩm tiếp xúc nước lũ, trừ đồ hộp kim loại còn kín, không phồng, không móp, nên bỏ. Đồ hộp có thể dùng được sau khi bóc nhãn, rửa sạch vỏ, khử trùng bên ngoài theo hướng dẫn của cơ quan y tế và ghi lại hạn dùng lên vỏ. Gạo, bột, đồ khô, gia vị, đồ trong túi nilon, hộp giấy đều nên bỏ.
Thuốc cần bảo quản lạnh
- Insulin và một số thuốc tiêm: hướng dẫn của nhà sản xuất thường cho phép để ở nhiệt độ phòng trong một thời gian nhất định; hỏi dược sĩ, bác sĩ cụ thể cho loại mình dùng.
- Chuẩn bị hộp giữ nhiệt nhỏ và túi đá cho thuốc trước mùa bão.
- Không để thuốc đông đá trực tiếp (có thể làm hỏng).
- Thuốc đã quá nóng, đổi màu, vẩn đục: hỏi dược sĩ trước khi dùng.
- Vắc xin, thuốc sinh học tại nhà: liên hệ cơ sở y tế đang điều trị.
Nấu ăn khi mất điện
- Dùng bếp gas mini, bếp củi ở nơi thoáng, không dùng trong phòng kín.
- Nấu vừa đủ ăn, tránh để đồ ăn thừa.
- Rửa tay, dụng cụ bằng nước sạch.
- Ưu tiên đồ ăn không cần nấu khi thiếu nhiên liệu.
Dấu hiệu ngộ độc thực phẩm
Buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy, sốt sau khi ăn. Uống oresol pha đúng hướng dẫn để bù nước. Đi khám ngay nếu nôn, tiêu chảy nhiều, có máu, sốt cao, dấu hiệu mất nước, nhất là trẻ nhỏ, người già, phụ nữ có thai. Gọi 115 khi nặng.
Cửa hàng, quán ăn nhỏ khi mất điện
Với hộ kinh doanh có tủ đông chứa nhiều thực phẩm, mất điện vài ngày có thể là thiệt hại lớn. Trước bão, nên giảm lượng hàng nhập, chuẩn bị đá, thùng giữ lạnh, và tìm hiểu chỗ gửi hàng đông lạnh tạm. Sau khi có điện, kiểm tra nhiệt độ, loại bỏ hàng đã rã đông lâu thay vì bán giảm giá. Bán thực phẩm không bảo đảm sau mất điện có thể gây ngộ độc cho cả khu phố, và thiệt hại về uy tín còn lớn hơn số hàng phải bỏ.
Góc nhìn hôm nay: tủ lạnh không phải tủ an toàn vô hạn
Sau bão Yagi năm 2024, nhiều khu dân cư ở miền Bắc mất điện nhiều ngày, và câu hỏi "đồ trong tủ lạnh còn ăn được không" xuất hiện khắp nơi. Câu trả lời phụ thuộc vào thời gian và nhiệt độ, không phải vào mùi. Một chiếc nhiệt kế nhỏ trong tủ lạnh và vài chai nước đông đá chuẩn bị trước bão giúp gia đình quyết định chính xác hơn và ít phải bỏ thực phẩm hơn.
Câu hỏi thường gặp
Mất điện tủ lạnh giữ lạnh được bao lâu?
Theo khuyến cáo của USDA, tủ lạnh đóng kín giữ lạnh an toàn khoảng 4 giờ; tủ đông đầy đóng kín khoảng 48 giờ, đầy một nửa khoảng 24 giờ. Hạn chế mở cửa tủ.
Thịt trong tủ đông đã tan có đông lại được không?
Nếu còn đá bên trong hoặc vẫn rất lạnh khi sờ, có thể đông lại hoặc nấu ngay. Nếu đã tan hẳn và ấm lâu, nên bỏ.
Có nên ngửi để biết đồ ăn còn dùng được không?
Không. Nhiều vi khuẩn gây bệnh không làm thay đổi mùi vị. Nguyên tắc là nghi ngờ thì bỏ, nhất là thịt, cá, sữa, đồ ăn đã nấu để nơi ấm nhiều giờ.
Insulin giữ thế nào khi mất điện dài ngày?
Hỏi dược sĩ, bác sĩ về thời gian loại insulin mình dùng có thể để ở nhiệt độ phòng, chuẩn bị hộp giữ nhiệt và túi đá, không để insulin đông đá.
