Người già, người khuyết tật, bà bầu: chuẩn bị riêng khi có thiên tai

Người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ có thai, người bệnh mạn tính là những người chịu rủi ro cao nhất trong thiên tai vì khó tự di chuyển, phụ thuộc thuốc men, thiết bị y tế, hoặc dễ bị bỏ quên. Chuẩn bị riêng cho họ gồm: có người được giao cụ thể để hỗ trợ, đưa đi sơ tán sớm từ khi có cảnh báo, chuẩn bị thuốc và thiết bị đủ nhiều ngày, giấy ghi tình trạng sức khoẻ, và báo trước với trưởng thôn để có tên trong danh sách ưu tiên.

Vì sao họ dễ gặp nguy hiểm

• Di chuyển chậm hoặc không tự đi được: không kịp sơ tán khi nước lên nhanh, khó lên gác, lên mái.
• Phụ thuộc thuốc, thiết bị: người chạy thận, thở ô xy, tiêm insulin, dùng thuốc tim mạch, huyết áp không thể gián đoạn lâu.
• Khó nhận cảnh báo: người khiếm thính không nghe loa, người khiếm thị không đọc tin, người sa sút trí tuệ không hiểu tình huống.
• Sống một mình: nhiều người già ở nông thôn sống một mình khi con cái đi làm xa.
• Ngại phiền người khác: không muốn rời nhà, không muốn nhờ.

Người cao tuổi

• Giao rõ một người (con, cháu, hàng xóm) chịu trách nhiệm đưa đi khi có cảnh báo.
• Thuốc dùng hằng ngày dự trữ đủ ít nhất một hai tuần trong mùa mưa bão, có đơn thuốc kèm theo. Hỏi bác sĩ về việc dự trữ thuốc nếu cần.
• Kính, răng giả, máy trợ thính, gậy, khung tập đi để cạnh giường, mang theo khi đi.
• Giấy ghi: tên, tuổi, bệnh nền, thuốc đang dùng, dị ứng, số điện thoại con cháu. Để trong túi áo hoặc túi khẩn cấp.
• Đưa đi sơ tán từ sớm, lúc trời còn sáng, đường còn dễ đi.
• Rét hại, nắng nóng: theo dõi sát, vì người già dễ hạ thân nhiệt, sốc nhiệt mà không than.

Người khuyết tật

Khuyết tật vận động

• Xe lăn, nạng, khung tập đi luôn ở gần; chuẩn bị cáng, ghế khiêng hoặc xuồng nếu ở vùng ngập.
• Biết trước điểm sơ tán có lối đi cho xe lăn không, nhà vệ sinh tiếp cận được không.

Khiếm thính

• Có người thân, hàng xóm báo tin trực tiếp; quy ước tín hiệu bằng tay, đèn.
• Bật tin nhắn cảnh báo, rung trên điện thoại.

Khiếm thị

• Làm quen đường đi tới điểm sơ tán cùng người hỗ trợ.
• Giữ đồ dùng thiết yếu ở chỗ cố định dễ tìm.

Khuyết tật trí tuệ, sa sút trí tuệ

• Người chăm sóc luôn ở cạnh khi có cảnh báo; chuẩn bị đồ vật quen thuộc giúp bình tĩnh.
• Thẻ ghi tên, địa chỉ, số điện thoại người nhà trong túi áo phòng lạc.

Phụ nữ có thai, mẹ và trẻ sơ sinh

• Sổ khám thai, giấy tờ bệnh viện, thông tin nhóm máu (nếu có) để trong túi chống nước.
• Thai gần ngày sinh trong mùa bão lũ: hỏi bác sĩ, cân nhắc ở gần bệnh viện hoặc sang nhà người thân gần cơ sở y tế từ trước.
• Túi đồ đi sinh chuẩn bị sẵn sớm hơn bình thường.
• Mẹ cho con bú: tiếp tục cho bú mẹ là cách an toàn nhất cho trẻ khi nước sạch khan hiếm. Nếu dùng sữa công thức, dự trữ sữa và nước sạch đủ, dụng cụ tiệt trùng bình.
• Có dấu hiệu bất thường (ra máu, đau bụng, ra nước ối, phù nhiều, đau đầu dữ dội): báo ngay cán bộ y tế, gọi 115.

Người bệnh mạn tính, phụ thuộc thiết bị

Lượng thuốc dự trữ và cách bảo quản cụ thể nên hỏi bác sĩ, dược sĩ đang điều trị.

Vai trò của hàng xóm và thôn xóm

Nhiều trường hợp người già, người khuyết tật được cứu nhờ hàng xóm gõ cửa đúng lúc. Mỗi thôn nên có danh sách những người cần hỗ trợ đặc biệt và ai sẽ đến giúp họ. Nếu nhà bạn có người thuộc diện này, hãy chủ động báo trưởng thôn. Nếu bạn biết một người già sống một mình gần nhà, hãy ghé hỏi thăm khi có bản tin bão lũ.

Góc nhìn hôm nay: "không bỏ ai lại phía sau"

Khung Sendai về giảm nhẹ rủi ro thiên tai của Liên Hợp Quốc (2015–2030) nhấn mạnh việc đưa người khuyết tật, người cao tuổi, phụ nữ vào chính quá trình lập kế hoạch, không chỉ coi họ là đối tượng được giúp. Ở Việt Nam, một số tổ chức của người khuyết tật đã tham gia xây dựng kế hoạch phòng chống thiên tai cấp xã. Lắng nghe chính người cần hỗ trợ là cách nhanh nhất để biết họ cần gì.