Việt Nam có động đất không: các vùng có nguy cơ và trận mạnh nhất

Việt Nam có động đất, nhưng phần lớn là động đất nhỏ đến trung bình. Vùng có hoạt động động đất mạnh nhất là Tây Bắc, dọc các đứt gãy sông Hồng, sông Đà, Sơn La, Lai Châu – Điện Biên, sông Mã. Trận động đất mạnh nhất được ghi nhận bằng máy ở Việt Nam là trận Tuần Giáo năm 1983 với độ lớn khoảng 6,7. Ngoài Tây Bắc, một số vùng khác như Kon Tum cũ, ven biển Nam Trung Bộ và vùng biển ngoài khơi cũng có động đất. Việt Nam nằm cách xa các ranh giới mảng kiến tạo lớn, nên nguy cơ không cao như Nhật Bản, Indonesia hay Philippines, nhưng không phải bằng không.

Vì sao Việt Nam ít động đất lớn

Phần lớn động đất mạnh trên thế giới xảy ra ở ranh giới giữa các mảng kiến tạo, như "Vành đai lửa Thái Bình Dương" bao quanh Nhật Bản, Philippines, Indonesia. Việt Nam nằm bên trong mảng Âu – Á, cách xa các đới hút chìm lớn. Động đất ở Việt Nam chủ yếu là động đất nội mảng, xảy ra trên các đứt gãy cũ bị tái hoạt động do lực ép từ va chạm giữa mảng Ấn Độ và mảng Âu – Á ở xa phía tây bắc.

Những trận động đất đáng nhớ

Số liệu độ lớn của các trận lịch sử có thể khác nhau giữa các nguồn do phương pháp tính. Các con số trên là mức hay được Viện Vật lý Địa cầu và tài liệu khoa học trong nước nêu.

Các vùng cần biết

• Tây Bắc: vùng hoạt động mạnh nhất, với các đứt gãy lớn như sông Hồng, sông Đà, Sơn La, Điện Biên – Lai Châu, sông Mã. Các nghiên cứu đánh giá động đất cực đại có thể xảy ra ở đây khoảng độ lớn 6,5–7.
• Đồng bằng Bắc Bộ và Hà Nội: có đứt gãy sông Hồng, sông Chảy chạy qua; Hà Nội từng cảm nhận rung lắc từ các trận động đất ở Tây Bắc và nước láng giềng.
• Bắc Trung Bộ: một số đứt gãy hoạt động yếu.
• Tây Nguyên: trước đây ít động đất; từ 2021 vùng Kon Plông có chuỗi động đất đáng chú ý.
• Ven biển Nam Trung Bộ và Biển Đông: có động đất ở vùng biển, và nguy cơ sóng thần từ các nguồn xa như rãnh Manila (xem bài riêng).

Động đất ở nước láng giềng cũng có thể cảm nhận

Người Hà Nội, các tỉnh miền Bắc đã nhiều lần cảm nhận rung lắc từ động đất ở Lào, Myanmar, Trung Quốc. Ví dụ trận động đất lớn ở Myanmar tháng 3/2025 (độ lớn khoảng 7,7) được người ở một số toà nhà cao tầng tại Hà Nội và TP.HCM cảm nhận. Nhà cao tầng dễ cảm nhận động đất xa hơn nhà thấp, vì sóng địa chấn chu kỳ dài làm toà nhà lắc lư.

Quy chuẩn xây dựng chống động đất ở Việt Nam

Việt Nam có tiêu chuẩn thiết kế công trình chịu động đất (TCVN 9386), kèm bản đồ phân vùng gia tốc nền cho các địa phương. Công trình quan trọng, nhà cao tầng ở vùng có nguy cơ phải tính toán chịu động đất. Nhà dân thấp tầng tự xây thường không được tính toán, nên những ngôi nhà gạch không có giằng, mái nặng là loại dễ hư hại nhất khi có động đất vừa.

Gia đình ở vùng có động đất nên làm gì

• Khi xây nhà: có giằng tường, giằng mái, cột bê tông cốt thép đúng kỹ thuật; tránh mái quá nặng trên tường yếu.
• Cố định tủ cao, kệ sách, bình nước nóng vào tường; không treo vật nặng trên đầu giường.
• Biết cách "cúi xuống, che đầu, bám chặt" (xem bài riêng).
• Biết chỗ khoá van gas, cầu dao điện.
• Ở vùng núi: sau động đất, cảnh giác sạt lở, đá lăn.

Góc nhìn hôm nay: không hoảng, không chủ quan

Mỗi lần có tin động đất ở Việt Nam, mạng xã hội lại lan truyền dự đoán "sắp có động đất lớn". Khoa học hiện nay chưa dự báo được chính xác thời điểm, địa điểm của một trận động đất. Điều làm được là đánh giá nguy cơ dài hạn và xây nhà chịu được nguy cơ đó. Nguồn tin chính thức là Viện Vật lý Địa cầu và Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần trực thuộc viện. Muốn tìm hiểu thêm, có thể đọc các bản đồ phân vùng động đất và báo cáo khoa học do viện công bố.