Ở Việt Nam, phần lớn nhà dân chưa có bảo hiểm cho thiệt hại do bão lũ. Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc (áp dụng cho một số loại công trình, như chung cư) chủ yếu chi trả rủi ro cháy, nổ, không mặc định bao gồm bão, lũ. Muốn được bảo vệ trước thiên tai, chủ nhà cần mua bảo hiểm nhà tư nhân hoặc bảo hiểm tài sản tự nguyện có điều khoản thiên tai, đọc kỹ phạm vi (bão, lũ, ngập, sạt lở, động đất), mức khấu trừ và những gì bị loại trừ. Bài này chỉ là kiến thức phổ thông; chi tiết từng hợp đồng phải hỏi trực tiếp công ty bảo hiểm.
Bảo hiểm nhà ở có những loại nào
| Loại | Thường bảo vệ gì | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc | Cháy, nổ cho các cơ sở, công trình thuộc diện bắt buộc | Không mặc định bao gồm bão lũ; có thể mua thêm điều khoản mở rộng tuỳ công ty |
| Bảo hiểm nhà tư nhân tự nguyện | Kết cấu nhà, có gói kèm tài sản bên trong; nhiều gói có cháy, nổ, sét, bão, lũ, ngập | Phạm vi khác nhau giữa các gói |
| Bảo hiểm tài sản, đồ đạc trong nhà | Đồ điện, nội thất, tài sản | Thường kèm với bảo hiểm nhà |
| Bảo hiểm khoản vay mua nhà | Bảo vệ ngân hàng khi nhà hư hại hoặc người vay gặp rủi ro | Đọc kỹ quyền lợi cho chủ nhà |
Tên gọi và cấu trúc sản phẩm khác nhau giữa các doanh nghiệp bảo hiểm. Điều quan trọng là đọc phần "rủi ro được bảo hiểm" và "điểm loại trừ".
Những điều cần đọc kỹ trong hợp đồng
- Rủi ro được bảo hiểm: có liệt kê bão, giông, lốc, lũ, lụt, ngập nước, sạt lở, sụt lún, động đất không? Mỗi thứ là một rủi ro riêng.
- Định nghĩa: "lũ lụt" trong hợp đồng có thể khác "ngập do mưa" hay "nước tràn từ đường ống".
- Điểm loại trừ: hư hỏng do xuống cấp, mục nát, mối mọt, thấm dột lâu ngày thường bị loại trừ; nhà đang bỏ trống lâu, nhà đang sửa chữa có thể có điều kiện riêng.
- Mức khấu trừ: phần thiệt hại chủ nhà tự chịu trước khi bảo hiểm trả.
- Số tiền bảo hiểm: mua thấp hơn giá trị thật có thể dẫn tới bồi thường theo tỷ lệ.
- Tài sản bên trong: có bảo hiểm đồ đạc không, có giới hạn cho từng món không.
- Thủ tục, thời hạn thông báo: phải báo trong bao nhiêu giờ, ngày; giấy tờ cần có.
Ví dụ tình huống (minh hoạ)
| Tình huống | Câu hỏi cần đặt cho công ty bảo hiểm |
|---|---|
| Bão làm tốc mái, nước mưa vào làm hỏng trần | Hợp đồng có bảo hiểm bão và thiệt hại do nước mưa vào qua chỗ mái hư không? |
| Lũ lên ngập nhà một mét, hỏng đồ điện | Có bảo hiểm lũ lụt không? Đồ điện có trong phạm vi tài sản không? |
| Cây nhà hàng xóm đổ đè lên mái | Ai chịu: bảo hiểm nhà mình, hay trách nhiệm của chủ cây? Có cần biên bản? |
| Sạt lở sau nhà làm nứt tường | Sạt lở, sụt lún có được bảo hiểm không, có điều kiện gì? |
| Nhà đã có vết nứt cũ, sau bão nứt thêm | Làm sao phân biệt hư hại mới và cũ? Có ảnh chụp trước không? |
Khi xảy ra thiệt hại: các bước chung
- Bảo đảm an toàn, ngăn hư hại lan rộng (che mái tạm, ngắt điện).
- Chụp ảnh, quay video, lập danh sách thiệt hại (xem bài Ghi nhận thiệt hại bằng ảnh).
- Thông báo cho công ty bảo hiểm sớm nhất, ghi lại mã hồ sơ.
- Hỏi có cần chờ giám định trước khi sửa không.
- Giữ hoá đơn sửa tạm, vật tư.
- Nộp hồ sơ đầy đủ theo yêu cầu, theo dõi tiến trình.
- Nếu không đồng ý với kết quả giám định, hỏi về quy trình khiếu nại của công ty, hoặc tham khảo ý kiến người có chuyên môn.
Có nên mua bảo hiểm nhà cho thiên tai không
Đó là quyết định của mỗi gia đình, phụ thuộc vào giá trị nhà, mức rủi ro nơi ở và khả năng tài chính. Một số câu hỏi giúp cân nhắc:
- Nhà mình ở vùng hay bão, lũ, sạt lở không? Mấy năm gần đây có thiệt hại không?
- Nếu mất nhà hoặc hư nặng, gia đình có đủ tiền sửa không?
- Phí bảo hiểm mỗi năm so với khoản thiệt hại có thể xảy ra?
- Có thể giảm rủi ro bằng cách gia cố nhà trước không (đôi khi rẻ hơn)?
Hãy so sánh vài sản phẩm, hỏi rõ bằng văn bản những thứ được và không được bảo hiểm, không chỉ nghe tư vấn miệng.
Bảo hiểm không thay thế phòng ngừa
Bảo hiểm giúp phục hồi tài chính, nhưng không cứu được người, không trả lại được kỷ vật, và luôn có phần tự chịu. Chằng chống mái, kê đồ, gia cố nhà vẫn là lớp bảo vệ đầu tiên. Nhiều công ty bảo hiểm trên thế giới còn yêu cầu hoặc khuyến khích chủ nhà làm các biện pháp phòng ngừa để được phí tốt hơn.
Góc nhìn hôm nay: thị trường còn non, người mua cần hỏi kỹ
Bảo hiểm thiên tai cho nhà dân ở Việt Nam còn chưa phổ biến, sản phẩm đa dạng và điều khoản khác nhau nhiều. Sau những cơn bão lớn như Yagi năm 2024, nhiều người mới tìm hiểu và thấy hợp đồng mình có không bao gồm lũ hoặc ngập. Bài học là đọc hợp đồng khi trời còn đẹp, hỏi từng rủi ro cụ thể, và giữ một bản hợp đồng cùng số điện thoại công ty bảo hiểm trong túi giấy tờ chống nước.
Câu hỏi thường gặp
Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc có trả tiền khi bão lũ không?
Thường không mặc định. Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc chủ yếu chi trả rủi ro cháy, nổ; bão, lũ cần có điều khoản mở rộng hoặc sản phẩm bảo hiểm khác. Hãy kiểm tra hợp đồng cụ thể.
Mua bảo hiểm nhà cho thiên tai cần chú ý gì?
Đọc kỹ rủi ro được bảo hiểm (bão, lũ, ngập, sạt lở, động đất), định nghĩa, điểm loại trừ, mức khấu trừ, số tiền bảo hiểm, tài sản bên trong và thủ tục thông báo.
Nhà bị tốc mái do bão thì làm hồ sơ bảo hiểm thế nào?
Che mái tạm để chống hư hại thêm, chụp ảnh trước và sau, báo công ty bảo hiểm sớm, hỏi có cần chờ giám định không, giữ hoá đơn vật tư và nộp hồ sơ theo yêu cầu.
Hư hỏng do nhà cũ xuống cấp có được bảo hiểm không?
Thường bị loại trừ. Hầu hết hợp đồng không chi trả hư hỏng do xuống cấp, mục nát, mối mọt hay thấm dột lâu ngày; chỉ thiệt hại đột ngột do rủi ro được bảo hiểm.