Kiểm tra nhà sau bão: thứ tự từ ngoài vào trong để an toàn

Kiểm tra nhà sau bão nên đi theo thứ tự từ ngoài vào trong, từ nguy hiểm lớn tới nhỏ: trước hết nhìn từ xa xem nhà có nghiêng, sụt, nứt lớn không; quanh nhà có dây điện rơi, cây đổ, mùi gas không; rồi mới kiểm tra mái, tường, cửa từ bên ngoài; cuối cùng mới vào trong xem trần, sàn, điện, nước. Nếu thấy dấu hiệu kết cấu nguy hiểm như tường nghiêng, nứt xuyên, cột gãy, sàn võng, không vào nhà, khoanh vùng và báo xã để được kỹ thuật viên kiểm tra.

Bước 0: chỉ bắt đầu khi đã an toàn

• Bản tin cho biết bão đã qua, gió đã giảm hẳn; không kiểm tra trong lúc mắt bão đi qua.
• Ban ngày, đủ ánh sáng; không dò nhà hư hại bằng nến, bật lửa.
• Mang giày đế dày, găng tay, mũ bảo hiểm, đèn pin.
• Đi cùng một người khác, không đi một mình.
• Trẻ em, người già chờ ở nơi an toàn.

Bước 1: nhìn từ xa

Đứng cách nhà một khoảng, quan sát toàn bộ:

• Nhà có nghiêng, lệch so với nhà bên cạnh, so với cột điện không?
• Nền có sụt, lún, bị nước xói hở móng không?
• Mái có bị tốc, võng giữa, xà gồ gãy không?
• Tường có vết nứt lớn, nứt chéo, nứt chạy từ góc cửa không?
• Có cây lớn, cột điện đổ đè lên nhà không?

Bước 2: quanh nhà

• Dây điện: dây rơi, chạm mái tôn, chạm hàng rào sắt: tránh xa, báo điện lực.
• Gas: ngửi mùi gas gần bình, đường ống. Có mùi: không bật lửa, không bật công tắc, không vào nhà, khoá van từ ngoài nếu được, gọi người có chuyên môn.
• Nước: ống nước vỡ, nước rò chảy vào móng.
• Sườn đồi, bờ sông sau nhà: vết nứt mới, đất sụt (nguy cơ sạt lở sau mưa bão).
• Bể nước, bồn nước trên cao: giá đỡ có nghiêng, đổ không.

Bước 3: bên ngoài nhà

Mái

Nhìn từ dưới, đếm các tấm tôn, mảng ngói bị tốc, lệch; xà gồ, cầu phong gãy. Không trèo lên mái khi chưa chắc khung mái còn chắc; mái đã yếu có thể sập khi có người đứng lên.

Tường

Đi quanh nhà, xem vết nứt (bài Vết nứt tường nào đáng lo có cách phân loại). Chú ý góc nhà, góc cửa sổ, chỗ nối giữa nhà cũ và phần cơi nới.

Cửa, ban công, mái hiên

Cửa bị xô lệch, kính vỡ, lan can lỏng, mái hiên treo lơ lửng: đánh dấu để xử lý, không đứng dưới mái hiên đang lỏng.

Bước 4: vào trong nhà

Chỉ vào khi bước 1–3 không thấy dấu hiệu kết cấu nguy hiểm.

• Mở cửa từ từ; cánh cửa kẹt có thể do khung nhà xô lệch.
• Nhìn trần: trần thạch cao ướt, võng có thể sập; không đứng ngay dưới.
• Nhìn sàn: sàn gỗ phồng, sàn gác võng, nền nhà lún.
• Ngửi: mùi gas, mùi khét điện.
• Kiểm tra điện: không bật công tắc nếu nhà bị ngập hoặc dột vào ổ điện (xem bài Ngắt điện trước khi nước vào nhà).
• Kiểm tra nước: vòi, ống, bồn cầu; nước có màu lạ thì chưa dùng.

Bảng: dấu hiệu và mức độ

Bước 5: ghi nhận trước khi dọn

Trước khi kéo cây, dọn ngói, chụp ảnh và quay video toàn bộ hư hại: từ xa, từ gần, mọi góc, có mốc để thấy kích thước. Ghi lại ngày giờ. Những hình ảnh này cần cho hồ sơ bảo hiểm và báo cáo thiệt hại của xã (xem bài Ghi nhận thiệt hại bằng ảnh).

Khoanh vùng: luật an toàn quan trọng nhất

Một ngôi nhà nứt nặng có thể đứng yên vài ngày rồi sập khi có dư chấn, mưa tiếp hay chỉ vì người vào lấy đồ. Kinh nghiệm của các đội cứu hộ là khoanh vùng những nhà nguy hiểm bằng dây, biển báo, không cho ai vào, kể cả chủ nhà. Đồ đạc có thể lấy ra sau khi kỹ thuật viên kiểm tra và chống đỡ tạm. Ở nhiều địa phương, cán bộ xây dựng của xã hoặc tỉnh sẽ đi kiểm tra và dán nhãn mức độ an toàn cho từng nhà sau thiên tai lớn.

Khi nào cần kỹ thuật viên

• Nhà có vết nứt chéo, nứt xuyên, vết nứt ở dầm, cột, sàn bê tông.
• Nhà bị nước xói hở móng, nền lún.
• Nhà bị cây lớn, cột điện đè lên.
• Nhà nhiều tầng có dấu hiệu lệch, nghiêng.
• Nhà ở vùng vừa có động đất, sạt lở.

Góc nhìn hôm nay: kiên nhẫn thêm một ngày

Sau bão, ai cũng nóng lòng sửa nhà, dọn dẹp, lấy lại sinh hoạt. Nhưng nhiều tai nạn xảy ra đúng lúc này: ngã từ mái yếu, bị trần sập, bị điện giật. Làm theo thứ tự từ ngoài vào trong, từ nguy hiểm lớn tới nhỏ, và chờ kỹ thuật viên khi có dấu hiệu kết cấu, có thể mất thêm một ngày nhưng giữ được an toàn cho cả nhà.