Bão Yagi (bão số 3 năm 2024) là cơn bão rất mạnh đổ bộ vào vùng ven biển Quảng Ninh – Hải Phòng chiều ngày 7/9/2024, được các cơ quan trong nước đánh giá là cơn bão mạnh nhất vào đất liền miền Bắc trong nhiều thập kỷ. Sau gió bão là hoàn lưu gây mưa rất lớn, lũ lụt và sạt lở ở các tỉnh miền núi, trung du phía Bắc, trong đó có vụ sập cầu Phong Châu (Phú Thọ) sáng 9/9 và lũ quét vùi lấp thôn Làng Nủ (Lào Cai) sáng 10/9. Theo tổng hợp chính thức, bão và mưa lũ sau bão làm hơn 300 người chết và mất tích, thiệt hại kinh tế ước tính hàng chục nghìn tỷ đồng.
Diễn biến: từ áp thấp tới siêu bão
Yagi hình thành từ một vùng áp thấp ở phía đông Philippines cuối tháng 8/2024, đi qua đảo Luzon rồi vào Biển Đông ngày 2/9. Trên vùng biển ấm, ít gió đứt, bão mạnh lên rất nhanh, đạt cấp siêu bão (theo thang Việt Nam là cấp 16–17) khi tiến về phía đảo Hải Nam. Bão đi qua phía bắc đảo Hải Nam và bán đảo Lôi Châu (Trung Quốc) ngày 6/9, sau đó vào Vịnh Bắc Bộ.
Chiều 7/9, tâm bão đổ bộ khu vực Quảng Ninh – Hải Phòng. Dù đã suy yếu đôi chút sau khi đi qua Hải Nam, sức gió khi vào bờ vẫn ở mức bão rất mạnh, gió giật rất mạnh ở vùng ven biển và lan sâu vào đất liền tới Hà Nội. Đây là điều hiếm gặp: phần lớn bão vào Bắc Bộ trước đó yếu hơn nhiều khi đổ bộ.
Mốc thời gian chính
| Thời gian | Sự kiện |
|---|---|
| Đầu tháng 9/2024 | Bão vào Biển Đông, mạnh lên nhanh thành siêu bão |
| 6/9/2024 | Bão đi qua phía bắc đảo Hải Nam |
| Chiều 7/9/2024 | Đổ bộ Quảng Ninh – Hải Phòng; gió mạnh quét qua đồng bằng Bắc Bộ, Hà Nội |
| 8–11/9/2024 | Hoàn lưu gây mưa rất lớn ở miền núi, trung du; lũ lớn trên sông Thao, sông Lô, sông Hồng, sông Cầu và nhiều sông khác |
| Sáng 9/9/2024 | Sập cầu Phong Châu bắc qua sông Thao (Phú Thọ) |
| Sáng 10/9/2024 | Lũ quét kèm bùn đá vùi lấp thôn Làng Nủ (Lào Cai) |
Thiệt hại: hai đợt nối tiếp
Đợt 1: gió bão
Ở Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định, Hà Nội và các tỉnh đồng bằng, gió mạnh làm tốc mái, sập nhà xưởng, đổ hàng chục nghìn cây xanh đô thị, đổ cột điện, cột viễn thông, làm mất điện, mất sóng diện rộng. Vùng nuôi biển ở Quảng Ninh, nhất là lồng bè trên các vịnh, bị phá huỷ nặng. Nhiều nhà máy, khu công nghiệp ở Hải Phòng, Quảng Ninh hư hại.
Đợt 2: mưa lũ, sạt lở
Khi bão đi sâu vào đất liền và suy yếu, hoàn lưu bão gây mưa rất lớn trên vùng núi phía Bắc. Lũ trên nhiều sông vượt mức báo động cao nhất, có nơi lập đỉnh lịch sử. Thành phố Yên Bái (cũ), nhiều xã ven sông Thao, sông Chảy, sông Lô bị ngập sâu. Hà Nội phải sơ tán dân ở các bãi giữa, bãi ven sông Hồng khi mực nước lên cao. Ở các tỉnh miền núi như Lào Cai, Yên Bái (cũ), Cao Bằng, Hà Giang (cũ), Tuyên Quang, hàng trăm điểm sạt lở xảy ra, vùi lấp nhà cửa, đường sá. Phần lớn thương vong về người là ở đợt thứ hai này.
Cầu Phong Châu và Làng Nủ
Sáng 9/9/2024, khi lũ sông Thao lên cao, cầu Phong Châu, một cây cầu thép đã sử dụng nhiều năm, bị sập một phần, nhiều xe đang đi trên cầu rơi xuống sông. Sáng 10/9, sau nhiều ngày mưa lớn, một dòng lũ quét kèm bùn đá từ trên núi đổ xuống vùi lấp gần như toàn bộ thôn Làng Nủ, làm hàng chục người thiệt mạng và mất tích. Hai sự kiện này trở thành biểu tượng của thảm hoạ năm 2024, và thúc đẩy việc rà soát an toàn cầu cũ, điểm dân cư ven suối trên cả nước.
Những gì đã làm tốt
- Dự báo đường đi và cường độ bão khá chính xác trước nhiều ngày; nhiều địa phương ven biển sơ tán dân, kêu gọi tàu thuyền vào bờ, cấm biển kịp thời, nên thương vong trực tiếp do gió bão ở vùng ven biển thấp hơn nhiều so với mức độ tàn phá.
- Lực lượng quân đội, công an, tình nguyện viên và người dân cả nước tham gia cứu trợ, dọn dẹp rất nhanh.
- Khu tái định cư cho người dân Làng Nủ được xây dựng và bàn giao trong vài tháng.
Những bài học được nêu ra sau bão
- Miền Bắc, kể cả các thành phố lớn, có thể chịu bão rất mạnh; công tác chuẩn bị ở đô thị (cây xanh, biển quảng cáo, nhà xưởng mái nhẹ) cần được coi trọng như ở miền Trung.
- Nguy hiểm lớn nhất có thể đến sau khi gió đã ngớt: mưa lũ, sạt lở ở vùng núi.
- Các điểm dân cư ven suối, chân núi cần được rà soát, cảnh báo sớm và di dời khi cần.
- Hạ tầng cũ như cầu, đê, hồ đập cần được kiểm tra an toàn định kỳ.
- Thông tin liên lạc dễ bị gián đoạn; cần kênh dự phòng như radio, loa xã.
Góc nhìn hôm nay: Yagi trong ký ức người miền Bắc
Với nhiều người miền Bắc, Yagi là lần đầu tiên tận mắt thấy sức tàn phá của một cơn bão thật sự mạnh: cửa kính vỡ ở chung cư cao tầng, hàng cây cổ thụ trên phố bật gốc, mất điện nhiều ngày. Ký ức này là cơ hội để mỗi gia đình, mỗi khu phố chuẩn bị tốt hơn cho những mùa bão sau. Các bài trong danh mục Bão & áp thấp nhiệt đới, Sạt lở & lũ quét và Đánh giá & khắc phục thiệt hại có hướng dẫn cụ thể cho từng việc. Báo cáo tổng kết của Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng chống thiên tai và các tỉnh là nguồn số liệu chi tiết nhất.
Câu hỏi thường gặp
Bão Yagi đổ bộ vào đâu, ngày nào?
Bão Yagi (bão số 3 năm 2024) đổ bộ khu vực Quảng Ninh – Hải Phòng chiều ngày 7/9/2024, rồi đi sâu vào đồng bằng Bắc Bộ và suy yếu, hoàn lưu gây mưa lũ lớn ở miền núi phía Bắc.
Bão Yagi làm bao nhiêu người chết?
Theo tổng hợp chính thức, bão và mưa lũ sau bão làm hơn 300 người chết và mất tích, phần lớn do lũ quét, sạt lở ở các tỉnh miền núi phía Bắc.
Cầu Phong Châu sập khi nào?
Cầu Phong Châu bắc qua sông Thao ở Phú Thọ bị sập một phần vào sáng ngày 9/9/2024, khi lũ sông Thao lên cao sau bão Yagi.
Tên Yagi nghĩa là gì?
Yagi là tên do Nhật Bản đề xuất trong danh sách tên bão của Uỷ ban Bão, nghĩa là con dê, cũng là tên tiếng Nhật của chòm sao Ma Kết.
Bài học lớn nhất từ bão Yagi là gì?
Miền Bắc và các đô thị lớn cũng có thể chịu bão rất mạnh, và nguy hiểm lớn nhất có thể đến sau khi gió đã ngớt, từ mưa lũ, sạt lở ở vùng núi.