Cây đổ, mái tốc sau bão: sửa tạm thế nào trước khi sửa hẳn

Sau bão, việc đầu tiên với mái tốc là che tạm để chặn nước mưa vào nhà, vì mưa thường còn kéo dài nhiều ngày và nước dột gây hư hại thêm cho trần, tường, đồ đạc. Che bằng bạt lớn trùm qua chỗ hở, buộc hoặc nẹp chắc vào khung mái còn tốt. Cây đổ đè nhà: không tự cưa khi cây còn tì lên dây điện hoặc đè lên mái theo kiểu "treo", vì cây có thể bật, lăn bất ngờ; gọi điện lực, đội cây xanh, thợ có kinh nghiệm. Sửa hẳn chỉ khi trời khô, có vật tư và thợ.

Thứ tự ưu tiên

1. An toàn: dây điện, mùi gas, kết cấu nguy hiểm (xem bài Kiểm tra nhà sau bão).
2. Chặn nước vào: che mái tạm, che cửa vỡ.
3. Ghi nhận thiệt hại: chụp ảnh trước và sau khi che.
4. Dọn cây đổ: theo đúng cách an toàn, ưu tiên cây chắn lối đi, cây đè lên nhà.
5. Sửa hẳn: khi trời ổn định, có thợ, vật tư, có kết quả giám định bảo hiểm (nếu có).

Che mái tạm bằng bạt

Vật tư

• Bạt lớn, dày, đủ rộng để phủ qua chỗ hở và trùm thêm sang phần mái lành mỗi bên.
• Thanh gỗ, tre, thép hộp để nẹp mép bạt.
• Dây dù, dây thép, đinh, vít.
• Bao cát nhỏ (đặt trên xà gồ, không đặt giữa nhịp).

Cách làm

• Trải bạt từ trên đỉnh mái xuống, để bạt trùm qua đường nóc nếu được, như vậy nước chảy trên mặt bạt không lọt vào mép trên.
• Kẹp mép bạt giữa hai thanh nẹp rồi bắt vít, buộc vào xà gồ, cầu phong còn tốt; không đục thủng bạt bừa bãi.
• Buộc dây từ nẹp xuống móc neo dưới đất nếu gió còn mạnh.
• Kiểm tra lại sau mỗi trận mưa, gió.

An toàn khi lên mái

• Chỉ lên khi trời đã ngớt gió, không mưa, ban ngày.
• Không đứng lên mái fibro, mái tôn đã rỉ mục, xà gồ gãy.
• Có người giữ thang, đưa đồ; thắt dây an toàn nếu có điểm neo chắc.
• Tránh xa dây điện.
• Người lớn tuổi, người có bệnh tim, huyết áp không nên lên mái.

Cây đổ: khi nào tự xử lý, khi nào gọi người

Cưa máy là dụng cụ nguy hiểm; nhiều tai nạn sau bão xảy ra khi người không quen dùng cưa máy. Nếu không có kinh nghiệm, đừng tự dùng. Khi cắt cây, luôn đứng ở phía không có lực căng, có đường lùi, không cắt cành phía trên đầu.

Che tạm cửa vỡ, tường thủng

• Cửa kính vỡ: gỡ mảnh kính lỏng (đeo găng dày), đóng ván ép, tấm nhựa che tạm.
• Tường bị cây đập thủng: che bạt từ ngoài, chống đỡ tạm nếu tường có vẻ yếu; mời thợ kiểm tra.
• Trần thạch cao ướt võng: tháo bỏ phần võng để tránh sập bất ngờ, đặt chậu hứng nước.

Sửa hẳn: tận dụng để làm chắc hơn

Khi sửa mái, đây là dịp để làm mái chắc hơn trước:

• Thay xà gồ mục, rỉ; tăng mật độ xà gồ ở vùng hay bão.
• Dùng tôn dày hơn, vít có đệm, tăng số vít ở mép, nóc.
• Làm móc neo sẵn ở chân tường để chằng chống mùa sau.
• Giằng mái vào tường bằng bản mã, bulông.
• Không cơi nới mái hiên dài, nhẹ, dễ thành "cánh buồm".

Chi tiết hơn xem bài Xây lại nhà chống bão tốt hơn trước.

Nhà hàng xóm, nhà người già neo đơn

Người già sống một mình, gia đình có người ốm, nhà chỉ có phụ nữ và trẻ nhỏ thường không tự che mái, dọn cây được. Sau bão, các tổ xung kích, đoàn thanh niên, bộ đội thường được huy động giúp những hộ này; hãy báo trưởng thôn danh sách nhà cần giúp. Nếu nhà mình đã xong, một buổi giúp hàng xóm căng bạt, kéo cây có thể giúp họ tránh được nhiều ngày dột ướt.

Cảnh giác thợ "dạo" sau thiên tai

Sau bão lớn, nhu cầu sửa mái tăng vọt, giá vật tư, nhân công có thể tăng, và có những người nhận làm nhanh nhưng làm ẩu hoặc nhận tiền rồi bỏ đi. Nên ưu tiên thợ quen ở địa phương, hỏi hàng xóm, thoả thuận rõ phạm vi việc, vật tư, giá, thời gian; trả tiền theo tiến độ, không trả hết trước.

Góc nhìn hôm nay: một tấm bạt đúng lúc

Thiệt hại thứ cấp sau bão (trần sập vì ngấm nước, đồ đạc hỏng vì dột, tường mốc) đôi khi còn lớn hơn phần mái bị tốc. Một tấm bạt và vài thanh nẹp đặt sẵn trong nhà từ đầu mùa mưa bão có thể tiết kiệm nhiều tiền. Sau bão Yagi, ở nhiều nơi bạt che mái và tôn hết hàng trong vài ngày; chuẩn bị trước giúp không phải chờ.