Chuẩn bị chuồng trại trước bão gồm ba việc: làm chuồng chắc (gia cố mái, cột, che chắn hướng gió), có kế hoạch di chuyển vật nuôi lên chỗ cao nếu là vùng ngập, và dự trữ thức ăn, nước uống, thuốc thú y cho vài ngày bị cô lập. Chuồng không nên đặt dưới cây lớn, sát vách núi, ven suối. Khi bão vào, người không ở trong chuồng tạm để trông vật nuôi; mái chuồng nhẹ, tường yếu là nơi rất nguy hiểm.
Vì sao chuồng trại dễ hư trong bão
Chuồng trại ở nông thôn thường làm bằng vật liệu nhẹ: mái tôn, mái lá, cột tre gỗ, tường lưới hoặc ván. Diện tích mái lớn, nhiều chỗ hở để thông thoáng, nên gió dễ lùa vào nâng mái. Chuồng gà công nghiệp mái tôn dài hàng chục mét giống cánh buồm khổng lồ. Khi mái sập, vật nuôi bị đè, chuồng hở để mưa gió quật, vật nuôi sợ hãi chạy tán loạn.
Gia cố chuồng trước mùa bão
- Mái: bắt thêm vít, đè nẹp, buộc dây xuống móc neo như với mái nhà (xem bài chằng chống mái). Mái lá, mái rơm nên buộc lưới phủ.
- Cột: thay cột mục, chôn sâu, chống xiên ở các góc.
- Vách hướng gió: che bạt, phên tre phía hướng gió chính nhưng vẫn để thông thoáng phía khuất gió và phía trên.
- Chuồng gà, chuồng heo công nghiệp: kiểm tra hệ thống quạt, rèm, máy phát dự phòng; cuộn rèm che đúng cách để không bị gió xé.
- Nền chuồng: nâng cao, có rãnh thoát nước, ở vùng ngập nên có sàn cao hoặc gác.
Vị trí chuồng: tránh những chỗ nào
| Vị trí | Nguy cơ |
|---|---|
| Dưới cây cổ thụ, cây cao | Cây đổ đè chuồng |
| Sát chân taluy, vách núi | Sạt lở vùi chuồng |
| Ven suối, bãi sông | Lũ quét, lũ cuốn trôi |
| Chỗ trũng đọng nước | Ngập, vật nuôi chết ngạt, bệnh |
| Sát nguồn nước sinh hoạt | Phân, nước thải chuồng làm ô nhiễm khi ngập |
Kế hoạch di chuyển vật nuôi ở vùng ngập
- Xác định trước chỗ cao an toàn: đồi, đê, sân trường cao, chuồng tạm chung của thôn.
- Gia súc lớn đưa đi sớm, khi đường còn khô; không lùa qua dòng nước chảy.
- Gia cầm nhốt lồng, đưa lên gác, giàn cao, nhà tầng.
- Lợn: chuẩn bị xe chở, cũi; lợn nái, lợn con cần chuồng tạm kín gió.
- Đánh dấu vật nuôi (sơn, thẻ tai) để nhận lại nếu lạc.
Xem thêm bài Thú cưng và gia súc khi phải sơ tán.
Dự trữ cho vật nuôi
- Thức ăn: đủ ít nhất 3–7 ngày, cất trên cao, trong bao kín chống ẩm. Thức ăn mốc gây ngộ độc.
- Thức ăn thô cho trâu bò: rơm khô, cỏ khô, cỏ ủ chua đặt trên giàn cao.
- Nước uống sạch: vật nuôi cần nhiều nước; nước lũ bẩn gây bệnh.
- Thuốc thú y, vôi bột, chất sát trùng theo hướng dẫn của thú y xã.
- Điện dự phòng cho chuồng nuôi công nghiệp (quạt, máy bơm, đèn sưởi).
Trong bão
- Người ở trong nhà kiên cố, không ra chuồng khi gió mạnh.
- Không ngủ lại ở chuồng, lán coi trại, chòi canh vịt ngoài đồng.
- Không đi đuổi bắt vật nuôi chạy tán loạn trong bão.
- Khi gió đã ngớt và có tin bão qua, mới ra kiểm tra.
Ngay sau bão
- Kiểm tra mái, cột chuồng còn chắc không trước khi vào.
- Tránh dây điện đứt quanh chuồng.
- Đếm vật nuôi, tìm con bị thương, tách riêng con ốm.
- Cho uống nước sạch, ăn thức ăn khô, không mốc.
- Thu gom xác vật nuôi chết, báo thú y xã, xử lý đúng cách.
- Chụp ảnh thiệt hại để báo xã và bảo hiểm (nếu có).
Các bước vệ sinh, khử trùng chuồng và phòng dịch xem bài Vật nuôi sau lũ.
Chuồng trại vùng núi, mùa rét
Ở miền núi phía Bắc, bão thường kèm mưa lớn gây sạt lở, và sau mùa bão là mùa rét. Chuồng làm chắc trước mùa bão cũng là chuồng giữ ấm cho trâu bò mùa đông. Nhiều chương trình hỗ trợ đã giúp hộ dân làm chuồng kín gió, nền cao, mái chắc, vừa chống bão vừa chống rét (xem bài Rét đậm, rét hại).
Góc nhìn hôm nay: tài sản lớn nhất của nhiều nông hộ
Với nhiều gia đình nông thôn, đàn trâu bò, lứa lợn, đàn gà là tài sản lớn nhất, là tiền học của con, tiền sửa nhà. Bão Yagi năm 2024 và hoàn lưu của nó làm chết một số lượng rất lớn gia súc, gia cầm ở các tỉnh miền Bắc theo các báo cáo tổng hợp sau bão. Một buổi gia cố chuồng, một giàn để rơm cao, một kế hoạch lùa trâu lên đồi chung của thôn là những việc nhỏ có thể giữ lại phần lớn tài sản ấy. Liên hệ thú y xã, cán bộ khuyến nông để được tư vấn cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Gia cố chuồng trại trước bão thế nào?
Bắt thêm vít, đè nẹp và buộc mái xuống neo, thay cột mục và chống xiên góc, che vách phía hướng gió nhưng vẫn để thông thoáng, nâng nền và làm rãnh thoát nước.
Chuồng trại nên tránh đặt ở đâu?
Tránh dưới cây cao, sát chân taluy, vách núi, ven suối, bãi sông, chỗ trũng và sát nguồn nước sinh hoạt.
Cần dự trữ gì cho vật nuôi khi có bão?
Thức ăn đủ ít nhất 3–7 ngày cất trên cao chống ẩm, rơm cỏ khô cho trâu bò, nước uống sạch, thuốc thú y, vôi bột và điện dự phòng cho chuồng nuôi công nghiệp.
Có nên ở lại chuồng để trông vật nuôi khi bão vào?
Không. Chuồng trại mái nhẹ, tường yếu rất nguy hiểm khi gió mạnh. Người ở trong nhà kiên cố và chỉ ra kiểm tra khi có tin bão đã qua.