Vật nuôi sau lũ: phòng dịch bệnh và vệ sinh, khử trùng chuồng

Sau lũ, vật nuôi yếu đi vì đói, rét, ngâm nước, sợ hãi, trong khi chuồng trại bẩn, nước uống ô nhiễm, xác động vật chết chưa xử lý, nên dịch bệnh dễ bùng phát. Việc cần làm theo thứ tự: chăm sóc ngay vật nuôi còn sống (nước sạch, thức ăn khô, giữ ấm, tách con ốm), xử lý xác chết đúng cách, dọn và khử trùng chuồng bằng vôi bột, hoá chất theo hướng dẫn thú y, tiêm phòng bổ sung theo kế hoạch của địa phương, và báo ngay cho thú y khi thấy vật nuôi chết bất thường.

Vì sao dịch bệnh tăng sau lũ

• Vật nuôi bị stress, sức đề kháng giảm.
• Mầm bệnh theo nước lũ lan từ vùng này sang vùng khác.
• Xác vật nuôi chết trôi nổi, phân huỷ.
• Thức ăn ẩm mốc, nước uống bẩn.
• Chuồng ẩm ướt, lạnh, đọng phân, bùn.
• Ruồi muỗi phát triển mạnh.

Các bệnh thường được ngành thú y cảnh báo sau lũ gồm bệnh đường tiêu hoá, đường hô hấp, tụ huyết trùng, lở mồm long móng ở gia súc, dịch tả lợn, các bệnh ở gia cầm; cụ thể từng vùng do cơ quan thú y thông báo.

Chăm sóc vật nuôi còn sống

• Nước sạch: không cho uống nước lũ; dùng nước giếng đã xử lý, nước máy, nước mưa sạch.
• Thức ăn: thức ăn khô, không mốc; bỏ thức ăn đã ngâm nước lũ. Cho ăn từ ít tới nhiều.
• Giữ ấm: lót rơm khô, che chắn gió, nhất là gia súc non, gia cầm con.
• Kiểm tra: vết thương, chân móng (gia súc ngâm nước lâu dễ thối móng), mắt, mũi, phân.
• Tách riêng con ốm, bỏ ăn, sốt, tiêu chảy để theo dõi và báo thú y.
• Không tự dùng kháng sinh bừa bãi; hỏi thú y xã.

Xử lý xác vật nuôi chết

1. Thu gom sớm, đeo găng tay, khẩu trang, ủng.
2. Không vứt xuống sông, kênh, ao; không bán, không giết mổ ăn thịt vật nuôi chết không rõ nguyên nhân.
3. Báo thú y xã, nhất là khi chết nhiều con, chết bất thường.
4. Chôn ở nơi cao, xa nguồn nước, xa nhà ở; hố đủ sâu, rắc vôi bột dưới đáy và phủ lên trên theo hướng dẫn thú y.
5. Rửa tay, khử trùng dụng cụ sau khi làm.

Vệ sinh, khử trùng chuồng trại

Sau lũ lớn, cơ quan thú y thường cấp phát hoá chất sát trùng và tổ chức các đợt tổng vệ sinh, khử trùng tiêu độc. Theo dõi thông báo của xã để tham gia.

Tiêm phòng bổ sung

Ngành thú y thường tổ chức tiêm phòng bổ sung cho đàn gia súc, gia cầm ở vùng bị lũ, ưu tiên những bệnh nguy hiểm. Hãy cho vật nuôi tiêm đủ, giữ sổ theo dõi. Vật nuôi mới mua để tái đàn nên có nguồn gốc rõ ràng, đã tiêm phòng, và được nuôi cách ly một thời gian trước khi nhập đàn.

Dấu hiệu cần báo thú y ngay

• Nhiều con chết trong thời gian ngắn.
• Sốt cao, bỏ ăn, chảy nước dãi, mụn nước ở miệng, móng (gợi ý lở mồm long móng ở trâu bò, lợn).
• Lợn sốt, xuất huyết da, chết nhanh.
• Gia cầm chết hàng loạt, sưng đầu, mào tím tái.
• Khó thở, ho nhiều, tiêu chảy ra máu.

Báo sớm giúp khoanh vùng dịch, tránh lây sang cả xóm, xã.

Tái đàn sau lũ

• Không vội tái đàn khi chuồng chưa khô, chưa khử trùng xong.
• Theo khuyến cáo của thú y về thời gian để trống chuồng.
• Mua con giống ở cơ sở có kiểm dịch; tránh mua vật nuôi giá rẻ bất thường từ vùng đang có dịch.
• Hỏi xã về các chương trình hỗ trợ con giống sau thiên tai.

Bảo vệ người khi chăm vật nuôi sau lũ

Một số bệnh của vật nuôi có thể lây sang người qua tiếp xúc với máu, dịch tiết, xác chết hoặc nước, bùn bị nhiễm bẩn. Khi xử lý vật nuôi ốm, chết, dọn chuồng sau lũ, hãy đeo găng tay, khẩu trang, ủng, che kín vết thương, rửa tay bằng xà phòng sau khi làm và không ăn uống trong chuồng. Trẻ em không nên chơi gần xác vật nuôi, đống phân, chuồng đang dọn. Người bị sốt, nổi mẩn, đau cơ sau khi tiếp xúc vật nuôi ốm cần đi khám và kể rõ cho bác sĩ.

Góc nhìn hôm nay: dịch sau lũ có thể lớn hơn thiệt hại do lũ

Có những vùng, số vật nuôi chết vì dịch bệnh sau lũ còn nhiều hơn số chết trong lũ. Lý do chủ yếu là vứt xác xuống sông, bán chạy vật nuôi ốm, không khử trùng chuồng. Mỗi hộ làm đúng là bảo vệ cả xóm. Thú y xã là người đầu tiên nên gọi khi có điều bất thường.