Đi lại an toàn khi đường ngập: vì sao không lội qua dòng nước chảy

Quy tắc an toàn số một khi gặp đường ngập là: nước đang chảy hoặc không biết sâu bao nhiêu thì không đi qua, quay đầu tìm đường khác hoặc chờ nước rút. Cơ quan Khí tượng Quốc gia Mỹ khuyến cáo rằng chỉ khoảng 15 cm nước chảy xiết đã có thể làm người lớn ngã, và khoảng 30 cm nước chảy có thể cuốn trôi một chiếc ô tô nhỏ. Ở Việt Nam, rất nhiều vụ chết người trong mùa lũ xảy ra khi người dân cố đi qua ngầm tràn, cầu tràn, đường ngập.

Vì sao nước nông vẫn nguy hiểm

Nước chảy mang sức đẩy rất lớn. Khi dòng chảy đập vào chân người hoặc thân xe, lực đẩy tăng nhanh theo tốc độ dòng nước. Thêm vào đó, nước làm xe nổi nhẹ lên, bánh xe mất độ bám, chỉ cần một lực đẩy ngang là xe trôi. Người đi bộ bị dòng nước hất chân, ngã xuống thì gần như không thể tự đứng dậy trong dòng chảy.

Nước đục còn che những gì bên dưới: mặt đường bị xói mất, cống mất nắp, ổ gà sâu, mép ngầm tràn. Một bước chân hụt là người đã rơi xuống chỗ sâu.

Ngầm tràn và cầu tràn: điểm chết người của mùa lũ

Ngầm tràn là đoạn đường thấp vượt suối, cho nước chảy qua mặt đường khi lũ về. Ở miền núi và miền Trung, ngầm tràn rất phổ biến. Những tai nạn hay gặp:

• Người đi xe máy nghĩ nước "chỉ tới mắt cá" nên cho xe đi qua, xe bị dòng nước đẩy trôi khỏi mép ngầm.
• Xe ô tô, xe khách cố vượt ngầm khi nước đang lên.
• Người đi bộ dắt nhau qua ngầm, một người trượt chân kéo theo người khác.

Nhiều ngầm tràn hiện có cột báo mức nước và barie; khi nước vượt mức quy định, lực lượng chức năng chốt chặn. Hãy tôn trọng những chốt này, dù phải chờ nhiều giờ.

Bảng mức nguy hiểm tham khảo

Con số tham khảo theo khuyến cáo của các cơ quan khí tượng, phòng chống thiên tai nước ngoài. Thực tế còn tuỳ tốc độ dòng chảy: nước chảy xiết qua ngầm nguy hiểm hơn nhiều so với nước đọng trên phố.

Khi bắt buộc phải di chuyển qua chỗ ngập

Có những lúc phải đi, như đưa người ốm đi viện, sơ tán. Khi đó:

• Ưu tiên nhờ lực lượng cứu hộ, xuồng của xã, xe chuyên dụng.
• Chọn đường dài hơn nhưng cao hơn, thay vì đường tắt qua chỗ trũng.
• Đi ban ngày. Ban đêm không thấy dòng chảy, không thấy mặt đường.
• Nếu đi bộ qua nước đọng nông: mặc áo phao nếu có, dùng gậy dò đường phía trước, đi theo hàng, nắm tay nhau, mang giày chắc.
• Không đi qua nước gần cột điện, dây điện, trạm biến áp.

Đang trên xe mà nước dâng quanh xe

• Nếu xe chết máy trong nước đang lên và chảy: rời xe sớm, đi lên chỗ cao. Xe có thể thay, người thì không.
• Mở cửa hoặc kính khi nước còn thấp. Khi nước đã ngập quá nửa cửa, áp lực nước làm cửa khó mở; lúc đó hạ kính và thoát qua cửa sổ.
• Nếu xe bị cuốn trôi: tháo dây an toàn, mở kính, thoát ra và bám vào vật nổi, hướng vào bờ theo đường chéo với dòng chảy.
• Không ở lại trong xe chờ nước rút khi nước vẫn đang lên.

Người đi đò, đi xuồng mùa lũ

• Luôn mặc áo phao, kể cả người lớn biết bơi.
• Không chở quá số người, quá tải hàng; không đứng dậy, không dồn về một bên.
• Không đi khi có dông lốc, khi nước chảy xiết qua chỗ hẹp, gần chân cầu.
• Đò ngang phải có đủ áo phao, phao cứu sinh và người lái có kinh nghiệm.

Sau khi nước rút: đường vẫn còn bẫy

Nước rút để lại bùn trơn, mặt đường có thể đã bị xói rỗng bên dưới, cầu cống bị hư. Khi đi lại sau lũ:

• Đi chậm, tránh mép đường đã sụt, cầu có dấu hiệu nghiêng, nứt.
• Không đi qua đoạn đường bị bùn đất phủ dày ở chân đồi (có thể còn sạt tiếp).
• Báo cho xã những đoạn đường sụt, hố sâu để cắm biển cảnh báo.

Góc nhìn hôm nay: "quay đầu" là lựa chọn dũng cảm

Ở Mỹ có khẩu hiệu "Turn Around, Don't Drown" (quay đầu, đừng để chết đuối), được nhắc đi nhắc lại mỗi mùa lũ vì phần lớn các ca tử vong do lũ ở đó liên quan tới xe cộ đi vào chỗ ngập. Ở Việt Nam, câu chuyện tương tự lặp lại ở ngầm tràn, đường ven sông, đường qua cánh đồng ngập. Dạy cho con cái, cho người lái xe trong nhà một câu ngắn gọn như vậy có thể cứu một mạng người. Nếu thấy người đang gặp nạn trong nước, gọi 112 hoặc 114, ném cho họ vật nổi; không tự lao xuống.