Ghi nhận thiệt hại bằng ảnh và video ngay sau thiên tai, trước khi dọn dẹp, là việc quan trọng để làm hồ sơ bảo hiểm, báo cáo thiệt hại với xã và xin hỗ trợ. Cách làm: chụp toàn cảnh rồi tới chi tiết, có vật làm mốc kích thước, quay video đi quanh nhà kèm lời mô tả, chụp vạch nước ngập, ghi ngày giờ, lập danh sách tài sản hư hỏng kèm ước tính giá trị và giữ lại hoá đơn, đồ hỏng cho tới khi được giám định (nếu an toàn).
Vì sao phải chụp trước khi dọn
Khi đã dọn sạch bùn, kéo cây đi, vứt nệm, rất khó chứng minh nhà đã bị ngập sâu bao nhiêu, mái tốc bao nhiêu mét vuông, đồ nào đã hỏng. Công ty bảo hiểm cần bằng chứng để giám định; xã cần số liệu để tổng hợp thiệt hại, đề xuất hỗ trợ. Mất mười lăm phút chụp ảnh có thể giúp hồ sơ nhanh và đầy đủ hơn nhiều.
Chụp gì
| Hạng mục | Cách chụp |
|---|---|
| Toàn cảnh nhà | Từ bốn phía, đứng xa để thấy cả nhà và xung quanh |
| Mái | Từ dưới đất, nhiều góc; chỗ tốc, chỗ thủng |
| Tường, vết nứt | Toàn bức tường, rồi cận vết nứt có thước hoặc vật đặt cạnh |
| Vạch nước ngập | Vết nước trên tường trong và ngoài nhà, có thước đo từ sàn lên |
| Đồ đạc hư hỏng | Từng món, có nhãn hiệu, số máy nếu có |
| Xe cộ | Vạch nước trên thân xe, trong khoang, biển số |
| Vườn, ao, chuồng trại | Cây đổ, ao vỡ bờ, vật nuôi chết (để báo thú y, bảo hiểm nông nghiệp) |
| Nguyên nhân | Cây đổ đè lên nhà, cột điện đổ, sạt lở phía sau nhà |
Mẹo chụp cho rõ
- Chụp ban ngày, đủ sáng; dùng đèn flash trong nhà tối.
- Đặt vật làm mốc kích thước (thước, cây bút, đồng xu, người đứng cạnh).
- Chụp cả ảnh rộng lẫn ảnh cận cho mỗi hư hại.
- Bật chức năng ghi ngày giờ, vị trí trên điện thoại nếu có, hoặc chụp kèm tờ báo, lịch, màn hình điện thoại hiện ngày.
- Quay một video đi một vòng quanh nhà, nói rõ đang ở đâu, hư hại gì.
- Sao lưu ảnh lên lưu trữ trực tuyến hoặc gửi cho người thân, phòng điện thoại hỏng.
Lập danh sách tài sản hư hỏng
Một bảng đơn giản, viết tay hoặc trên điện thoại:
| Stt | Tên tài sản | Năm mua | Giá mua (ước) | Tình trạng | Ảnh số |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Tủ lạnh | … | … | Ngập nửa thân | … |
| 2 | Xe máy | … | … | Ngập yên xe | … |
| 3 | Mái tôn nhà bếp | … | … | Tốc khoảng … m² | … |
Giữ hoá đơn, phiếu bảo hành, ảnh cũ chụp đồ đạc nếu có. Không cần chính xác tuyệt đối, nhưng cần trung thực; khai báo sai có thể khiến hồ sơ bị từ chối.
Giữ lại đồ hỏng hay vứt đi
- Nếu có bảo hiểm, hỏi công ty bảo hiểm trước khi vứt đồ hỏng có giá trị; giám định viên có thể cần xem.
- Đồ gây mất vệ sinh (thực phẩm, nệm thấm nước bẩn): chụp ảnh kỹ rồi xử lý ngay, không giữ trong nhà.
- Giữ một mẩu đồ đại diện (một miếng thảm, nhãn thiết bị) nếu được hướng dẫn.
Báo cáo thiệt hại với chính quyền
Sau thiên tai, trưởng thôn, cán bộ xã thường đi thống kê thiệt hại từng hộ: nhà sập, nhà tốc mái, nhà ngập, hoa màu, vật nuôi, tàu thuyền. Đây là căn cứ để tỉnh, trung ương quyết định hỗ trợ. Hãy:
- Có mặt hoặc nhờ người thân có mặt khi cán bộ tới thống kê.
- Đưa ảnh, video, danh sách thiệt hại đã chuẩn bị.
- Khai báo đúng, đủ; hỏi lại để biết thiệt hại nhà mình được ghi nhận thế nào.
- Theo dõi thông báo của xã về chính sách hỗ trợ; mức và điều kiện hỗ trợ do nhà nước quy định theo từng trường hợp.
Báo bảo hiểm: càng sớm càng tốt
- Gọi tổng đài hoặc đại lý bảo hiểm ngay khi an toàn, báo thiệt hại sơ bộ.
- Hỏi thời hạn nộp hồ sơ, giấy tờ cần có, có cần chờ giám định trước khi sửa không.
- Nếu phải sửa tạm để chống hư hại thêm (che mái), chụp ảnh trước và sau, giữ hoá đơn vật tư.
- Ghi lại tên người tiếp nhận, mã hồ sơ, ngày giờ gọi.
Góc nhìn hôm nay: mười lăm phút đáng giá
Ở nhiều nước, hướng dẫn sau thiên tai luôn có câu "chụp ảnh trước khi dọn". Ở Việt Nam, khi bảo hiểm nhà ở, bảo hiểm xe, bảo hiểm nông nghiệp dần phổ biến, thói quen này ngày càng cần thiết. Ngay cả khi không có bảo hiểm, ảnh thiệt hại giúp báo cáo với xã chính xác, và cũng là tư liệu để gia đình nhìn lại, xây sửa tốt hơn cho lần sau.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nên chụp ảnh thiệt hại trước khi dọn dẹp?
Vì đó là bằng chứng cho hồ sơ bảo hiểm và báo cáo thiệt hại với xã. Dọn rồi mới chụp thì khó chứng minh mức ngập, diện tích mái tốc hay đồ đạc đã hỏng.
Chụp ảnh thiệt hại cần chụp những gì?
Toàn cảnh nhà bốn phía, mái, tường và vết nứt có vật làm mốc, vạch nước ngập có thước, từng món đồ hư hỏng, xe cộ, vườn ao chuồng trại và nguyên nhân như cây đổ, sạt lở.
Có nên vứt đồ hỏng ngay sau lũ không?
Nếu có bảo hiểm, hỏi công ty trước khi vứt đồ có giá trị. Đồ gây mất vệ sinh như thực phẩm, nệm thấm nước bẩn thì chụp ảnh kỹ rồi xử lý ngay.
Báo cáo thiệt hại sau thiên tai với ai?
Với trưởng thôn, cán bộ xã khi họ đi thống kê; đưa ảnh, video và danh sách đã chuẩn bị. Thông tin này là căn cứ để xét hỗ trợ theo quy định.